Từ cái hồi lâu lắm rồi, mình đã được các anh chị đi trước kể là "họ (những người nước ngoài) xử lý công việc khác mình lắm", "cái kiểu họ dàn xếp, làm việc... không có giống với mình đâu"... Đại loại thế.
Rồi tới khi mình thực sự đi làm, đụng chạm với các đồng nghiệp, đối tác là người nước ngoài, mình mới thật sự cảm được sự khác biệt về logic giữa các đồng nghiệp châu Âu, Mỹ và phần lớn người Việt.
Mới đây mình có làm việc với một đối tác Trung Quốc, đối tác này có một kỹ sư khá trẻ, anh này học cấp 3 tại Anh, học đại học ở Canada và từng làm việc hơn 10 năm trong một công ty châu Âu tại đâu đó bên Trung Đông, quả thật mình rất ngạc nhiên khi thấy anh chàng này rất Mỹ. Anh ta là dân kỹ thuật nhưng vẫn rất "Đắc Nhân Tâm" khi giải quyết những mối quan hệ giữa các bên đang tham gia làm việc trong dự án. Anh này có thái độ làm việc rất chuyên nghiệp, hiệu quả, thân thiện... nói chung, anh ta đại diện cho một thế hệ may mắn được thoát ra khỏi một nền giáo dục "tiên tiến, đỉnh cao", để được dạy dỗ trong một nền giáo huấn xưa cũ, lèng xèng lạc hậu, nơi những giá trị truyền thống tốt đẹp của loài người văn minh vẫn còn được trân trọng giữ gìn.
Đó là một ví dụ.
Như trong các bài trước, mình có nhắc câu nói Triết học là ngành khoa học cơ sở cho hầu hết những ngành khoa học khác. Lựa chọn một lý thuyết, triết lý nền tảng sẽ quyết định trình độ của cả một thế hệ. Ví dụ và dẫn chứng cho các kiểu trí thức này thỉnh thoảng trên hệ thống truyền thông vẫn có, chống ngập bằng lu, ngồi ghế gỗ chạm rồng chạm phượng nói chuyện bảo vệ môi trường, cạo trọc núi đồi xây cơ sở tâm linh... chẳng hạn.
Đó là lý do mình cho rằng cần phải bổ sung cho tụi nhỏ những kiến thức về triết học còn thiếu. Không cần tụi nhỏ phải học thuộc bài ai nói cái gì như thế nào ở đâu vào lúc nào... Mà chỉ cần tụi nó biết rằng ở đâu đó người ta đã suy nghĩ về những chuyện như vậy như vậy... Để lỡ sau này ra đời có gặp gỡ tiếp xúc làm việc nói chuyện với những con người từ chân trời khác, tụi nó còn cảm nhận và hòa hợp được với người ta.
Mình thích đọc Erich Maria Remarque từ cuốn The Black Obelisk, nhưng trước đây không hiểu tại sao. Sau này mỗi khi viết về một đề tài gì đó thỉnh thoảng mình hay nhớ ra à có một vài chi tiết trong cuốn sách này liên quan đến đề tài mình đang viết. Ví dụ trong nội dung sơ lược về triết học mình chợt nhớ đoạn hội thoại nhỏ này:
Don't you know what the three most precious things in life are?"
"How should I know that, Attorney General, when life itself is what I'm still searching for?"
"Virtue, simplicity, and youth," Georg announces. "Once lost, never to be regained! And what is more useless than experience, age, and barren intelligence?"
"Poverty, sickness, and loneliness," I reply, standing at ease.
"Those are just different names for experience, age, and misguided intelligence."
(Lưu ý một chút bản dịch tiếng Anh này không thấy tên tác giả, NXB Crest Books 1957, trong khi đó bản dịch tiếng Việt trước 1975 "Đài tưởng niệm đen của bầy diều hâu gãy cánh" (từ tiếng Đức?), dịch giả Vũ Kim Thư bỏ qua câu cuối trong đoạn trích, mình không biết tiếng Đức nên không thể tìm xem bản nào là chính xác).
Có thể nói khi tìm hiểu, thử cùng sống và làm việc với người đến từ thế giới bên ngoài, người ta sẽ chạm phải những vấn đề triết học đại loại hàng ngày. Bởi những con người đó được sinh ra, được giáo dục, bị ảnh hưởng với những nền tảng triết lý xa lạ với dân mình, vì dân mình ít được nghe nói, đề cập đến chúng.
Và có thể, ở một góc độ nhỏ, mỗi một tác giả của họ đều là những nhà triết học, có thể họ không cần phải đi "theo" một trường phái triết học nào, tự họ lý giải thế giới bằng những cách rất riêng. Nhưng để hiểu được họ thấu đáo, mọi người cần biết tới những kiến thức nền tảng mà từ đó họ xây dựng thế giới (vật chất hay tâm hồn) của họ. Lại một ví dụ nữa:
"Then love must always be incomplete?"
"It's complete enough," I say, cursing myself because in my pedantic schoolmaster's way I have become too involved again.
Isabelle shakes her head. "Don't evade me, Rudolf! It must be incomplete, I see that now. If it were complete, there would be a flash of lightning and then another."
Trong cuốn "Một thời lưu lạc" của Cung Tích Biền, có một nhân vật Trẫm giống giống Bùi Giáng, Trẫm chặn đường một ông bạn lại và bảo ông bạn về nhà ngay đi vì Trẫm nhìn thấy sự hoàn hảo trong mắt ông bạn ấy, mà theo ngài Trẫm hoàn hảo có nghĩa là tận cùng, là cái chết. Sau cuộc nói chuyện đó ông bạn ngài Trẫm bước đi mấy bước và bị một gã say xỉn chạy hông đa tông chết trên vỉa hè.
Chắc chắn những tư duy về cái chết, về sự hoàn hảo này đang nằm đâu đó trong đống sách vở có vẻ khô khan kia, mà nếu như mình biết/hiểu vấn đề đó mình sẽ cảm thấy thú vị biết bao khi bắt gặp nó trong cuộc sống hay các tác phẩm nghệ thuật. Dĩ nhiên nếu không chuyên thì không thể đọc được hết những vấn đề như thế, nhưng ít nhất nếu có tìm hiểu triết học, người ta sẽ dễ cảm nhận, thân thuộc, gần gũi hơn với nhau. Hai bên có thể không cần đồng ý với nhau về ý thức hệ, nhưng hiểu được ý thức hệ của nhau bao giờ cũng tốt hơn là mù tịt về nhau.
Nói đến đây lại dẫn đến sự "mâu thuẫn" rồi, nhưng thôi hẹn lại dịp khác, vì bài này chủ yếu chỉ muốn nói đến sự hòa hợp ngay khi nếu có khác nhau về ý thức hệ, nhưng ít nhất cũng phải tìm hiểu cái ý thức hệ khác biệt kia là cái gì, chứ nếu vừa khác nhau vừa chẳng biết gì về nhau nữa thì còn mong nói chuyện hòa hợp gì gì với nhau...
Photo by Timon Studler on Unsplash
Photo by <a href="https://unsplash.com/@derstudi?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Timon Studler</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=unsplash&utm_medium=referral&utm_content=creditCopyText">Unsplash</a>
Comments
Post a Comment